Życie bez alergii

Choroby alergiczne stały się jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych ludzi na całym świecie. Ostatnie statystyki jednoznacznie pokazują, że częstotliwość chorób alergicznych na całym świecie wzrasta w zastraszającym tempie. Są bardzo rozpowszechnione w krajach wysoko rozwiniętych, szczególnie w grupie dzieci, młodzieży i młodych dorosłych.

Badania wykonane w ostatnich latach sugerują, że Polska niestety szybko zbliża się do Europejskich wskaźników. Naukowcy próbują znaleźć konkretną przyczynę tego zjawiska, jednak jak się okazuje nie jest to takie proste.

O tym czy alergia wystąpi, czy nie, tak naprawdę decyduje wiele czynników. Badania sugerują, że o zachorowalności na alergię w dużym stopniu decydują geny. Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dzieci zdrowych wynosi ok 12%, natomiast w przypadku, gdy matka cierpi na alergię, prawdopodobieństwo wystąpienia alergii u dziecka wzrasta do 40%.

Przyczyn powstawania alergii można poszukiwać także w zanieczyszczeniu środowiska spalinami samochodowymi, dymem tytoniowym i różnymi substancjami występującymi w otoczeniu człowieka ( kosmetyki, detergenty, dodatki do żywności czy kurz domowy).

Termin alergia pochodzi od słów allos i ergon (gr.)-co znaczy ,,zmienny, odbiegający od normy sposób reagowania”. Alergia (inaczej patologiczna nadwrażliwość ) występuje wtedy, gdy tkanki zmieniają odpowiedź na działanie alergenu. Może się przejawiać delikatnie pod postacią kataru, łzawienia oczu, kaszlu, zmian na skórze, objawów ze strony przewodu pokarmowego lub przechodzić w formę ostrą wywołując wstrząs anafilaktyczny a nawet śmierć. Alergenem może być każda substancja, która ma zdolność do wywołania odpowiedzi odpornościowej swoistej oraz zdolność do reagowania z przeciwciałami i receptorami T obecnymi na powierzchni limfocytu T.

 

Najczęstsze alergeny:

  • Pokarmowe – tzw. ,,Wielka Ósemka” alergenów pokarmowych: mleko, jaja, ryby skorupiaki, orzechy drzew, orzechy arachidowe, soja, pszenica
  • Wziewne – pyłki roślin (traw, drzew, chwastów), roztocze kurzu domowego, sierść zwierząt (pies, kot), grzyby pleśniowe
  • Leki – m.in. leki przeciwbólowe, antybiotyki, środki kontrastowe, leki znieczulenia ogólnego i miejscowego
  • Jad owadów błonkoskrzydłych – pszczoła, osa, szerszeń
  • Kontaktowe – metale, barwniki, środki piorące, kosmetyki, substancje pochodzenia roślinnego

Objawy mogące sugerować podłoże alergiczne:

  • „Infekcje” górnych dróg oddechowych – nieustępujące samoistnie lub pod wpływem typowego leczenia
  • Napadowe kichanie
  • Katar – długotrwały, wodnisty połączony ze świądem i blokadą nosa
  • Kaszel – długotrwały, suchy, napadowy, występujący w nocy
  • Duszność – okresowa, połączona z uczuciem ,, grania” w piersiach i świstami.
  • Zapalenia oskrzeli – przewlekające się
  • Wysypki i zmiany skórne różnego typu, zwykle swędzące
  • Suchość skóry
  • Obrzęki – okresowe, napadowe występujące w obszarze luźnych tkanek
  • Uporczywy świąd skóry i błon śluzowych występujący samoistnie lub po spożyciu określonych pokarmów
  • Bóle brzucha, biegunki – okresowe, napadowe
  • Zasłabnięcia i utraty przytomności po użądleniach owadów
  • Występowanie objawów tylko w określonej porze dnia i roku
  • Występowanie chorób alergicznych w rodzinie

Do badań najczęściej wykorzystywanych do wykrywania uczulenia należą:

  1. Punktowe testy skórne (PTS) – służą do wykrywania nadwrażliwości IgE-zależnej. Badanie polega na nałożeniu kropli testowanych alergenów na skórę przedramienia w odstępach 2-5 cm, następnie dokonuje się delikatnego naruszenia powierzchownej warstwy naskórka za pomocą specjalnego nożyka. Odczytu dokonuje lekarz lub odpowiednio przeszkolona pielęgniarka po ok. 15 min, oceniając wielkość powstałego bąbla. Możemy w ten sposób potwierdzić bądź wykluczyć udział alergenów w powstawaniu m.in. takich chorób jak alergicznych jak nieżyt nosa, astma oskrzelowa atopowa, atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa.
    W testach skórnych wykorzystuje się gotowe roztwory alergenów lub alergeny natywne (testy prick-by-prick wykorzystujące świeże pokarmy, zwłaszcza w diagnostyce alergii pokarmowej). Zakres alergenów wybieranych do testowania określa się na podstawie wywiadu i objawów klinicznych.
    Testy skórne można wykonywać u dzieci powyżej 3 r.ż. lub wyjątkowo nawet wcześniej po zapewnieniu minimum współpracy ze strony dziecka.
  2. Naskórkowe testy płatkowe (NTP) – są wystandaryzowaną próbą wywołania miejscowego odczynu skóry z badanym alergenem kontaktowym. Za wystąpienie takiego odczynu odpowiedzialne są obecne w skórze limfocyty swoiście uczulone na ten alergen. Wskazaniem do wykonania testów płatkowych jest poszukiwanie różnych odmian wyprysku a w szczególności wyprysku kontaktowego. Do najczęściej testowanych grup alergenów należą:
    – związki chemiczne np.: chrom, nikiel, kobalt, parafenylenodwuamina, formalina
    – leki stosowane zewnętrznie np. euceryna, lanolina, anestezyna, neomycyna
    – kosmetyki, substancje zapachowe, konserwanty, podłoża, farby, barwniki itd.
    – substancje pochodzenia roślinnego
  3. Testy śródskórne – zbliżone techniką do PTS służące głównie do wykrywania uczulenia na leki i jady owadów.
  4. Oznaczanie całkowitych i alergenowo swoistych IgE w surowicy – wykonywane głównie u małych dzieci z powodu trudności w wykonywaniu i ograniczonej wiarygodności testów skórnych oraz w przypadku alergii na jad owadów, lateks, niektóre leki a także w przypadku przeciwwskazań do wykonywania testów skórnych (ciąża, ciężkie schorzenia ogólnoustrojowe, zakażenia skóry, zażywanie leków).
  5. Eozynofilia we krwi obwodowej – bezwzględna liczba eozynofilów zwiększa się w okresach zaostrzeń chorób alergicznych, jest także spotykana w innych schorzeniach m.in. zakażeniach pasożytniczych oraz w niektórych chorobach krwi.
  6. Spirometria – badanie to jest niezwykle ważne w alergologii, ponieważ pozwala na obiektywną ocenę stanu dróg oddechowych, a zarazem jest przydatne w rozpoznawaniu astmy, umożliwia ocenę aktualnych wskaźników przepływu powietrza przez drogi oddechowe.
    W trudniejszych sytuacjach wykonywane są próby prowokacyjne, które jednak wymagają hospitalizacji pacjenta.

Do podstawowych metod leczenia alergii należą:

  1. 1. Leczenie niefarmakologiczne: polegające głównie na unikaniu kontaktu z alergenem poprzez eliminowanie roztoczy kurzu domowego, sierści zwierząt oraz pleśni z otoczenia pacjenta. Należy też unikać spożywania pokarmów wywołujących objawy skórne, pokarmowe i oddechowe.
  2. Leczenie farmakologiczne: np. tabletki antyhistaminowe, krople do oczu i nosa, leki wziewne działające na objawy choroby. Łagodzą reakcję alergiczną ale jej nie usuwają.
  3. Immunoterapia alergenowa zwana potocznie odczulaniem jest jedyną skuteczną i przyczynową metodą leczenia choroby alergicznej. Odczulanie działa na przyczynę choroby alergicznej – zmniejsza wrażliwość układu odpornościowego na czynniki powodujące objawy choroby. Odczulanie zmniejsza a nawet likwiduje objawy alergii, redukuje liczbę przyjmowanych leków, zapobiega rozwojowi astmy, zmniejsza ryzyko kolejnych uczuleń. Może być prowadzone dwoma sposobami:
    – metodą podjęzykową w formie kropli lub tabletek. Tego typu szczepionka może być stosowana przez pacjenta samodzielnie w domu, poza gabinetem lekarskim.
    – metodą podskórną w formie zastrzyków podskórnych wykonywanych wyłącznie w gabinecie lekarskim.
TOP